Η θάλασσα μάς χαλαρώνει, αλλά είναι μόνο μια αίσθηση ή υπάρχει επιστημονική εξήγηση; Δείτε τι είναι το «Blue Mind» και πώς η επαφή με το νερό μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, το άγχος και την ψυχική ευεξία.
Γιατί η θάλασσα μάς κάνει να νιώθουμε καλύτερα;
Υπάρχει κάτι σχεδόν μαγικό στη στιγμή που αντικρίζουμε τη θάλασσα. Ο ήχος των κυμάτων, η αίσθηση της άμμου κάτω από τα πόδια και ο ανοιχτός ορίζοντας φαίνεται να λειτουργούν σαν ένα φυσικό «κουμπί παύσης» για το μυαλό. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί άνθρωποι περιγράφουν πως, μόλις φτάσουν στην παραλία, αισθάνονται να φεύγει η ένταση της ημέρας.
Αυτό που για χρόνια θεωρούνταν απλώς μια προσωπική εμπειρία, τα τελευταία χρόνια έχει τραβήξει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Ερευνητές από τους τομείς της ψυχολογίας, της νευροεπιστήμης και της δημόσιας υγείας εξετάζουν αν η επαφή με τη θάλασσα και γενικότερα με το νερό μπορεί να επηρεάσει θετικά την ψυχική μας κατάσταση.
Τι είναι το «Blue Mind»;
Ο όρος Blue Mind έγινε γνωστός από τον Αμερικανό θαλάσσιο βιολόγο Wallace J. Nichols και περιγράφει μια κατάσταση ηρεμίας και πνευματικής χαλάρωσης που πολλοί άνθρωποι βιώνουν όταν βρίσκονται κοντά στο νερό.
Σύμφωνα με τη θεωρία του, η θάλασσα μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να απομακρυνθεί από τη συνεχή εγρήγορση και το άγχος που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη καθημερινότητα. Ο Nichols χρησιμοποιεί τον όρο «Red Mind» για να περιγράψει την κατάσταση έντασης, πίεσης και συνεχούς στρες και υποστηρίζει ότι η επαφή με το νερό μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο, οδηγώντας σε μεγαλύτερη ψυχική ηρεμία.
Αν και το Blue Mind αποτελεί θεωρητικό πλαίσιο και όχι ιατρική διάγνωση ή θεραπεία, έχει αποτελέσει αφετηρία για πολλές επιστημονικές μελέτες γύρω από τα οφέλη των λεγόμενων «blue spaces», δηλαδή των φυσικών χώρων με νερό, όπως οι θάλασσες, οι λίμνες και τα ποτάμια.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες;
Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί αρκετές έρευνες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ της επαφής με το νερό και της ψυχικής υγείας.
Μεγάλη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Hygiene and Environmental Health διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που περνούν περισσότερο χρόνο κοντά σε θάλασσες, λίμνες ή ποτάμια αναφέρουν συχνότερα καλύτερη ψυχική ευεξία και χαμηλότερα επίπεδα στρες. Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν και από το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα BlueHealth, στο οποίο συμμετείχαν επιστήμονες από πολλές χώρες. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι η πρόσβαση σε «μπλε χώρους» μπορεί να ενθαρρύνει τη σωματική δραστηριότητα, να αυξήσει την κοινωνική επαφή και να συμβάλει στη μείωση του ψυχολογικού στρες. Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι οι μελέτες αυτές δείχνουν συσχέτιση και όχι άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Με άλλα λόγια, η θάλασσα δεν αποτελεί θεραπεία για το άγχος ή την κατάθλιψη, φαίνεται όμως να αποτελεί έναν παράγοντα που μπορεί να υποστηρίζει την ψυχική ευεξία.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν ακούμε τα κύματα;
Δεν υπάρχει μία μόνο εξήγηση, ωστόσο οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει αρκετές θεωρίες. Ο ήχος των κυμάτων χαρακτηρίζεται από έναν σταθερό και επαναλαμβανόμενο ρυθμό, παρόμοιο με αυτόν που συναντάμε σε τεχνικές χαλάρωσης ή διαλογισμού. Αυτός ο ήχος θεωρείται ότι μειώνει την ένταση των εξωτερικών ερεθισμάτων και βοηθά τον εγκέφαλο να μεταβεί σε μια πιο ήρεμη κατάσταση.
Παράλληλα, η θέα του νερού θεωρείται ότι ενεργοποιεί την λεγόμενη «ήπια ακούσια προσοχή». Αντί να προσπαθεί ο εγκέφαλος να συγκεντρωθεί σε πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα, όπως συμβαίνει σε ένα αστικό περιβάλλον, μπορεί να ξεκουράζεται παρακολουθώντας ένα φυσικό τοπίο που αλλάζει αργά και προβλέψιμα. Αυτό συνδέεται με τη θεωρία της «Αποκατάστασης της Προσοχής» (Attention Restoration Theory), σύμφωνα με την οποία η επαφή με τη φύση βοηθά τον εγκέφαλο να ανακάμψει από τη νοητική κόπωση που προκαλεί η συνεχής συγκέντρωση.
Είναι μόνο η θάλασσα ή ολόκληρη η εμπειρία;
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ευεργετική επίδραση της παραλίας δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Όταν βρισκόμαστε στη θάλασσα, συνήθως περπατάμε περισσότερο, εκτιθέμεθα στο φυσικό φως, αναπνέουμε καθαρότερο αέρα, περιορίζουμε τη χρήση του κινητού τηλεφώνου και αφιερώνουμε περισσότερο χρόνο στην ξεκούραση ή στην παρέα αγαπημένων προσώπων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι γνωστό ότι συμβάλλουν στη βελτίωση της διάθεσης και στη μείωση του στρες. Επομένως, τα οφέλη πιθανότατα προκύπτουν από τον συνδυασμό της επαφής με το φυσικό περιβάλλον και των πιο χαλαρών ρυθμών που συνδέονται με αυτό.
Χρειάζεται να κολυμπήσουμε για να ωφεληθούμε;
Μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και η απλή παραμονή κοντά στο νερό μπορεί να έχει θετική επίδραση στην ψυχική ευεξία. Ένας περίπατος στην ακτή, λίγα λεπτά καθισμένοι κοιτάζοντας τη θάλασσα ή ακόμη και η θέα ενός θαλάσσιου τοπίου φαίνεται να σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα στρες και μεγαλύτερη αίσθηση ηρεμίας. Αυτό εξηγεί γιατί αρκετά νοσοκομεία και κέντρα αποκατάστασης διεθνώς δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη θέα προς φυσικά τοπία, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούν να συμβάλουν θετικά στην ψυχολογία των ασθενών.
Μπορεί η θάλασσα να γίνει μέρος της καθημερινής φροντίδας της ψυχικής υγείας;
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η επαφή με τη φύση αποτελεί σημαντικό στοιχείο ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Η θάλασσα δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, την ιατρική παρακολούθηση ή τη φαρμακευτική αγωγή όταν αυτές είναι απαραίτητες. Μπορεί όμως να λειτουργήσει συμπληρωματικά. Μια βόλτα στην παραλία, λίγα λεπτά ακούγοντας τα κύματα ή ένα ήρεμο κολύμπι μπορούν να αποτελέσουν μικρές στιγμές αποφόρτισης που βοηθούν στη διαχείριση της καθημερινής έντασης.
Η επιστήμη δεν υποστηρίζει ότι η θάλασσα αποτελεί «φάρμακο» για το άγχος. Υποστηρίζει όμως όλο και περισσότερο ότι η επαφή με τους λεγόμενους «μπλε χώρους» μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της διάθεσης, στη μείωση της ψυχολογικής πίεσης και στην ενίσχυση της αίσθησης ευεξίας.
.
No comments